Schriftlezing: Johannes 2: 23 – 3: 21

Liederen Psalm 139: 1, 2 en 14; Psalm 25: 2; Psalm 5: 6 en 7; Gezang 247: 1 en 3; Gezang 487: 1 en 3; Gezang 249: 1 en 3; Psalm 136: 1, 8, 12 en 13; Gezang 451: 2 en 3

Thema: mensenkennis

Kerntekst: "…en niemand hoefde hem iets over de mens te vertellen, want hij wist zelf wat er in een mens omgaat. Zo was er een Farizeeër, een van de Joodse leiders, met de naam Nikodemus."

Soms komen we iemand tegen met grote mensenkennis. Iemand die je als het ware doorziet. Je hoeft maar een enkel woord te zeggen, of de ander begrijpt al wat er in je omgaat. Door middel van mensenkennis kan iemand in één oogopslag zien wat er in de ziel van een ander leeft. Dat kan een prettige ervaring zijn.

Wanneer er iemand is met mensenkennis, dan is het Jezus wel! Vanmorgen komen we Jezus tegen in de ontmoeting met Nikodemus. Vanuit het Johannesevangelie weten we van Nikodemus, dat hij een Farizeeër was, iemand die het nauw nam in het leven. Hij nam in deze kring van Farizeeërs een leidende positie in. We weten ook dat hij sympathie had voor Jezus. Behalve in dit tekstgedeelte komen we hem ook verderop tegen in het evangelie wanneer hij het voor Jezus opneemt in de raadsvergadering en aan het einde van het evangelie, wanneer Jezus’ lichaam in een nieuw graf wordt gelegd.

Deze man komt bij Jezus. Hij zoekt Jezus in de nacht op. Zegt het iets over zijn innerlijke gesteldheid, dat hij in de duisternis leefde? Nikodemus spreekt Jezus aan als collega, met wie hij graag eens van gedachten wil wisselen over de wondertekenen die Jezus eerder heeft gedaan. Zijn openingszin verraadt wat er in hem omgaat. Het sleutelwoord in de openingszin van Nikodemus is het woord ‘weten’. Nikodemus weet al heel veel. Hij is immers een Bijbelleraar, een theoloog, iemand met verstand van zaken op het gebied van kerk en geloof. Zoals ook wij al zoveel weten. De vraag is wat Jezus nog kan toevoegen aan alles wat Nikodemus al heeft en weet.

Het antwoord van Jezus is ontstellend! Op het botte af zegt Jezus tegen Nikodemus dat hij opnieuw geboren moet worden om toegang te krijgen tot het Koninkrijk van God. Nikodemus vat de woorden van Jezus heel letterlijk op. Voor de ogen van Nikodemus legt Jezus het woord ‘wedergeboorte’ open. Wanneer Jezus spreekt over een nieuwe geboorte, dan bedoelt hij daarmee een geboorte van bovenaf, een geboorte uit de hemel. Het is een geboorte van een hele andere orde dan een aardse geboorte. De verwekking van dit nieuwe leven komt vanuit de hemel, door de Geest van God. Jezus gebruikt het beeld van de wind om duidelijk te maken wat deze geboorte van bovenaf betekent. Wanneer de Heilige Geest gaat waaien in het leven van Nikodemus zal hij ervaren dat God er is. Wanneer de Heilige Geest in ons leven waait, ervaren we zijn aanwezigheid!

Jezus spreekt verder over een geboorte van boven. De Mensenzoon is van Boven geboren. Jezus werd vanuit de hemel verwekt. God heeft deze wereld zo liefgehad, ook Nikodemus, dat Hij zijn eniggeboren zoon heeft gegeven. Om opnieuw geboren te worden is voor Nikodemus niet meer nodig dan naar Jezus te kijken. Nikodemus moet leren om naar het kruis te kijken, naar de Gekruisigde die daar hangt, zoals Mozes eens de slang in de woestijn ophief opdat mensen werden gered. Zo wordt Nikodemus opnieuw van bovenaf geboren, wanneer hij let op de Gekruisigde die zijn leven gaf opdat hij voor eeuwig zou leven. Voor ons is het niet anders. Ook wij mogen zien naar de Gekruisigde, naar Jezus Christus, die leed en stierf. Het Heilig Avondmaal is daar een teken van! Door te vertrouwen op de Gekruisigde worden we opnieuw geboren.

Jezus kent de mens. Hij kent Nikodemus. Hij weet wat er in hem om gaat. Jezus zet hem op het spoor van een nieuwe geboorte, vanuit de hemel verwekt te worden. Nikodemus mag geloven in de Gekruisigde, die zijn leven ook voor hem heeft gegeven. Wanneer we de andere gedeelten uit het evangelie erbij zouden lezen, krijgen we de indruk dat Nikodemus zich schoorvoetend heeft toevertrouwd aan de Gekruisigde, dat hij vanuit het duister aarzelend in het licht is komen staan. Jezus kent ons. Hij weet wat er in ons omgaat. Net als Nikodemus mogen we, wellicht aarzelend en schoorvoetend, vanuit het duister naar het licht van Christus komen, onszelf toevertrouwen aan de Gekruisigde, die zijn leven voor ons heeft gegeven, opdat we eeuwig mogen leven.