Schriftlezing: Matteus 25, 31 – 46 Thema: diaconaal bewogen

Liederen Psalm 90: 1, 2 en 8, Gezang 20, 1, 4, 5; Psalm 32, 2, 3 en 4; EL 399; Gezang 62, 2 en 3; Gezang 473: 1,2,4 en 10; Gezang 481: 1, 2,3 en 4

Kerntekst: En de koning zal hun antwoorden: "Ik verzeker jullie: alles wat jullie gedaan hebben voor een van de onaanzienlijkste van mijn broeders of zusters, dat hebben jullie voor mij gedaan."

Het leven zit vol met beoordelingsmomenten. Een tentamen, een beoordelingsgesprek, de evaluatie van een kerkelijke activiteit. Hoewel een beoordeling een beangstigend effect kan hebben, heeft een beoordeling altijd een positieve bedoeling.

In de tekst gaat het over dit laatste oordeel. Jezus heeft verschillende gelijkenissen verteld, waarin Hij duidelijk heeft gemaakt, dat het Koninkrijk van God plotseling zal komen en dat het er om gaat om paraat te zijn. Maar in dit gedeelte gaat het over de vraag hóé het Koninkrijk komt. En dan zegt Jezus dat de Koning van het Koninkrijk komt om het eindbeoordeling uit te spreken. Dat kan een beangstigende gedachte zijn, maar we kunnen het ook zien als een stimulans om op een verantwoorde manier te leven. Christenen weten dat het niet om het even is hoe een mens leeft, maar dat een mens zich op een bepaald moment heeft te verantwoorden.

Welk criterium legt de hemelse Koning aan? Is dat wanneer je goed hebt geleefd? Maar: de enige grond waarop we kunnen worden vrijgesproken is het offer van Jezus Christus. Ook dit kan echter worden scheefgetrokken: zolang je zelf maar gered bent, doet de wereld er niet meer toe. We hebben de tweede schriftlezing van de apostel Jakobus nodig om te ontdekken, dat het één niet zonder het andere kan. Wat het criterium is waarmee de hemelse Koning oordeelt, laat Jezus zien in de tekst. Jezus zegt daarin, dat het in de eindbeoordeling gaat om wat je hebt gedaan aan de minste van zijn broeders. Het gaat niet om een goed gevoel of een bepaalde emotie, maar om de daadwerkelijke actie. En dan gaat het in het bijzonder om de daad ten opzichte van de minste van de broeders en zusters van Christus. Jezus Christus identificeert zich helemaal met deze minste of geringste mensen.

Wie zijn de minste broeders? Daarmee wijst Jezus in de eerste plaats naar de mensen om zich heen. Hij kijkt naar de mensen van zijn volk. Jezus is als een Jood in Israël geboren en opgegroeid. Zijn volksgenoten, de Joden, zijn wel in de allereerste plaats zijn broeders en zusters. En dan wel in het bijzonder de lijdende Jood. De Jood die wordt vervolgd en gediscrimineerd. Dat is dus een beoordelingscriterium voor de hemelse Koning: hoe we om zijn gegaan met het volk van de Joden?

Bij de onaanzienlijkste van de broeders van Jezus kunnen we ook in een wijdere cirkel denken aan alle mensen die lijden. Jezus noemt degenen die honger en dorst hebben, of naakt zijn. Dat zijn dus mensen met de basisbehoeften van een mens. Verder noemt Jezus de vreemdelingen. In het Oude Testament krijgen vreemdelingen altijd gastvrijheid aangeboden. Het volk Israël weet immers zelf maar al te goed wat het is om vreemdeling te zijn. Ze zijn zelf vreemdeling geweest in Egypte. God gebiedt het volk daarom om de vreemdeling te helpen en te ondersteunen. Wat Jezus hier zegt is buitengewoon concreet. Verder noemt Jezus de zieken. En tenslotte noemt Jezus de gevangenen. Dan gaat het niet alleen om de gevangenen, die vanwege het geloof gevangen zitten. Het gaat ook om alle andere gevangenen. Dus ook om de moordenaars, de roofovervallers, de zedendelinquenten en de fraudeurs. Wat Jezus niet zegt is ook opvallend: Hij heeft het niet over het geven van geld, aalmoezen. Met het geven van geld alleen, zouden we immers onze plicht kunnen afkopen. Zo gebeurt het ook vaak dat we een acceptgirokaart invullen of iets in de collectezak stoppen om daarmee ons gevoel weer vrij te pleiten. Het gaat niet om de beweging van onze hand, maar om de beweging van ons hart!

Waar Christus Jezus zijn eindoordeel uitspreekt, valt ook een scheiding. Dan blijkt dat er mensen zijn, die niet hebben omgezien naar de geringste mensen. Wie de verantwoordelijkheid heeft laten liggen om metterdaad te geloven, wordt aan de linkerzijde van Christus gesteld. Maar wie door het geloof in de Here God heeft omgezien naar de minsten en de onaanzienlijken, zal door Christus zalig geprezen worden.