Schriftlezing: Matteus 1: 18 – 25

Liederen: Psalm 143:1,2 en 8; Psalm 97: 6; Psalm 145: 5; Gezang 125: 1 en 5; Gezang 344: 1,3,4 en 5; Gezang 127: 1,2,4,5,6 en 7; Gezang 121: 1,3 en4

Thema: Jozef: onderbelicht, maar een belangrijk instrument in Gods hand

Kerntekst: "Haar man Jozef, die een rechtschapen mens was, wilde haar niet in opspraak brengen en dacht erover haar in het geheim te verstoten."

Hij staat niet vaak in de schijnwerpers: Jozef. Dat is anders met zijn vrouw, Maria, de moeder van Jezus. Voor haar zijn in de loop van de geschiedenis standbeelden opgericht en liederen gezongen. Maar wie is Jozef en wat is zijn rol in de wording van Christus Jezus?

De afkomst van Jozef wordt eerst uitgebreid verteld. De voorouders van Jozef hebben generaties lang verlangend uitgezien naar de komst van de Messias. En de donkere kanten in het voorgeslacht van Jozef schreeuwden om een Verlosser. Zo zijn wij ook product van ons voorgeslacht, erfelijk belast en schreeuwt ook onze persoonlijke geschiedenis om verlossing en bevrijding.

Jozef staat bekend als een rechtvaardige is. Rechtvaardigheid of rechtschapenheid is een karaktertrek, dat we bij sommige mensen in de Bijbel tegenkomen. Noach is een voorbeeld van een rechtvaardige. En ook Job is een rechtvaardige. De psalmen bezingen de tijd, dat de aarde bevolkt zal worden door de rechtvaardigen. In het Lucasevangelie wordt het van Zacharias en Elisabeth gezegd, dat zij beiden rechtvaardig waren. En Jezus zal straks in de bergrede uitspreken, dat degenen, die de gerechtigheid najagen, zalig, gelukkig zijn. Rechtvaardigheid betekent niet, dat mensen zonder enige zonde of zonder enig tekort zijn. Geen van de genoemde mensen is zonder enige zonde. Rechtvaardigheid betekent, dat men in de goede, rechte verhouding staat tot andere mensen en tot God. Als rechtvaardige zoek je naar Gods weg en Gods plannen met je leven. Jozef wordt dus zo’n rechtschapen mens, zo’n rechtvaardige genoemd.

Juist Jozef komt in een moeilijke positie terecht. Wanneer Jozef is uitgehuwelijkt aan Maria, merkt hij dat zij zwanger is. Dan speelt Jozef plotseling een hele cruciale rol. Want als hij echt rechtvaardig is, dan moet hij nu zijn vrouw Maria aan de schandpaal nagelen, wat de doodstraf betekent voor Maria en het kind! Dat doet Jozef niet. Hij overweegt om in het geheim een verstotingsbrief te maken, daarmee Maria weg te zenden en dan zelf te vertrekken. Daarmee zou hij zichzelf benadelen. Jozef is zo rechtschapen, dat hij kiest voor Maria en het kind. Daarmee geeft hij ruimte aan Gods reddingsplan.

Omdat Jozef de Here God niet goed heeft begrepen, zendt God een engel. Deze engel zegt in een droom tegen Jozef, dat hij bij Maria moet blijven. Rechtschapen als hij is, luistert hij naar deze boodschap. Hij blijft bij Maria. Zo kan het kind, dat Maria draagt, straks weliswaar van de andere zijde komen, maar toch worden geboren in het huis van David.

Wanneer Jezus geboren is, zal Jozef nog een heel belangrijke taak op zich nemen. De geboorte van Jezus wordt in het Matteusevangelie slechts in een bijzin genoemd. Het gaat de evangelist om het uitroepen van de naam van Jezus. Nadat hij eerst een lange rij namen heeft opgesomd en een moment heeft stilgestaan bij Jozef, klinkt nu luid en duidelijk de naam Jezus. "Hij gaf hem de naam Jezus." Met deze naam is het voorgeslacht van Jozef tot zijn bestemming gekomen. Met het noemen van deze naam komen wij op onze bestemming.

Jezus is echt de rechtvaardige, meer rechtvaardig dan Jozef was. Door Hem kunnen ook wij echt rechtvaardig leven. Het Avondmaal is zo’n plek, waar we niet laten zien, dat we zelf zo rechtvaardig zijn, maar waar we laten zien, dat we Christus Jezus nodig hebben, die de Rechtvaardige is.