Schriftlezing: Lucas 23, 1 – 25

Kerntekst: "Maar ze begonnen met zijn allen luidkeels te schreeuwen: ‘Weg met hem! Laat Barabbas vrij!’" (vers 18)

Doel van de dienst is, dat we inzien, dat Jezus de straf, die voor de ‘zoon van een vader’ was bestemd, op zich heeft genomen. Hij stierf onschuldig, opdat wij vrijuit mogen gaan.

Massahysterie komt in onze tijd geregeld voor. De woede van een mensenmenigte zoekt nu eenmaal een uitweg, of dat nu terecht is of onterecht. In een klas kan één persoon tot een zondebok worden gemaakt, en steeds worden gepest. De zaak van Joran van der Sloot ligt nog vers in ons geheugen. In de Tweede Wereldoorlog richtte alle volkswoede zich op de Joden, die ervan werden beschuldigd dat zij de oorzaak van de economische recessie waren. Als mensen zoeken we er nu eenmaal naar om (terecht of onterecht) de schuld bij iemand neer te leggen, en daarin gaan we vaak klakkeloos achter elkaar aan.

Zo gaat het ook in de zaak van Jezus van Nazareth. Door de Joodse leiders is Hij beschuldigd van godslastering. Maar omdat het Sanhedrin geen vonnis wil uitspreken tijdens de feestdagen, bedenken zij de list om Jezus onder het Romeinse recht door de Romeinse rechter Pilatus te laten oordelen. Pilatus probeert neutraal te blijven en geen positie te bepalen. Maar juist op deze manier kiest hij niet voor het recht. Hij heeft de kans om een vriend van de Rechtvaardige te worden, maar hij kiest ervoor om een vriend van de keizer te blijven. Pilatus vindt geen schuld in Jezus en wil Hem vrijlaten, zendt Hem door naar Herodes omdat Jezus formeel onder het gezag en het recht van Herodes valt, en wanneer Jezus opnieuw terugkomt bij Pilatus, doet hij er van alles aan om de Joodse leiders ervan te overtuigen dat Jezus onschuldig is. Dan komt de volkswoede er echter uit. In een stijgende lijn wordt deze woede zichtbaar. Eerst schreeuwt het volk dat Jezus weg moet, vervolgens schreeuwen zij des te harder dat Hij moet worden gekruisigd om tenslotte luidkeels te eisen dat Jezus gekruisigd moet worden. De toon wordt hoe langer hoe agressiever! Tenslotte levert Pilatus Hem over aan de willekeur van het volk.

De inhoud van de eis is, dat Jezus weg moet en dat Barabbas vrij moet komen. Na alles wat Jezus heeft gedaan is dit een merkwaardige reactie. Jezus heeft mensen genezen en wonderen gedaan. Toch stuit de boodschap van Jezus in de diepste kern op weerstand. De boodschap van Jezus is immers een boodschap van liefde, die tot het uiterste gaat. De weg van Jezus die niet voor glorie en macht gaat, maar juist kiest voor het lijden aan het kruis, de weg van de vernedering, gaat zo tegen onze menselijke natuur in. Dit willen we als mensen niet. De schreeuw dat Jezus weg moet, komt dan ook uit ons eigen hart voort. Als het erop aankomt, willen we Jezus uit ons leven weg hebben. Jezus is uiteindelijk een stoorzender die ons eigen belang in de weg zit.

In Jeruzalem kiest het volk dan liever voor Barabbas. Zijn naam betekent ‘zoon van de vader’. Daarin staat hij heel dicht bij ons. Hij is een mens zoals wij. Barabbas wordt getekend als een moordenaar en een oproerling. Hoe Barabbas tot zijn daad is gekomen weten we niet zeker. Maar naar alle waarschijnlijkheid is hij niet zomaar een crimineel, maar een verzetsstrijder, die de Romeinse overheersers met geweld wilde verjagen. Hoe we ook over Barabbas denken, hij is schuldig aan de delicten die hij heeft gepleegd. Wanneer Pilatus het volk voor de keus stelt, wie er vrijuit mag gaan, kiest het volk voor deze schuldige. We kunnen alleen maar raden naar de gevoelens die door Barabbas zijn heen gegaan. Misschien was hij blij en dankbaar. Hoe dan ook, Barabbas, die schuldig staat, mag vrijuit gaan, doordat Jezus in zijn plaats wordt gestraft. Daarin staat Barabbas ook heel dicht bij ons. Want ook wij staan schuldig tegenover God. Ook wanneer we geen moord hebben gepleegd of andere heel verkeerde dingen hebben gedaan, geldt het nog, dat wij vrijuit mogen gaan, terwijl onze schuld op Jezus neerkomt. Jezus is ook de Zoon van de hemelse Vader. Zo neemt deze Zoon van de Vader de schuld van de zoon van een vader op zich!

De woede van mensen zoekt altijd naar een zondebok, iemand die wordt beschuldigd. Barabbas, die model staat voor ieder mens had de straf verdiend en stond schuldig voor de rechter Pilatus. Maar Jezus werd beschuldigd door de volkswoede, en Pilatus heeft aan zijn veroordeling meegewerkt. Zo laat deze tekst zien, dat we als mensen schuldig zijn, maar omdat Jezus de schuld op zich nam, mogen wij vrijuit gaan. De zonden zijn vergeven! Dit is een woord ten leven, Bevrijdend van de schuld. Wat God ons ooit beloofde, Wordt nu voor wie geloofde In Jezus’ naam geheel vervuld. (Gezang 365)