Samenvatting preek 12 september 2010
· Schriftlezing: 1 Samuel 3: 1 – 21 Thema: komen als geroepen
· Kerntekst: “Samuël legde zich weer te slapen, en de HEER kwam bij hem staan en riep net als de voorgaande keren: ‘Samuël! Samuël!’ En Samuël antwoordde: ‘Spreek, uw dienaar luistert.’” Vers 10
· Misschien kennen we de anekdote van het jongetje, dat in een hele oude kerk rondwandelt en de graven bekijkt. Vol verbazing kijkt hij om zich heen en vraagt dan op zeker moment aan de gids: ‘waar is God eigenlijk begraven?’ God is voor het besef van velen dood of heeft nooit geleefd. Gods boodschap lijkt heel moeilijk weerklank te vinden in het leven van mensen. In deze werkelijkheid waarin Godservaring niet vanzelfsprekend is openen we een nieuw kerkelijk winterseizoen.
· Ook in de tijd waarin de tekst zich afspeelt, klinken er zelden woorden van God en breken er geen visioenen door. Dat betekent dat de tijd van Eli en zijn zonen Hofni en Pinehas in geestelijk opzicht een magere tijd is. Gods spreken in de tijd werd niet verstaan, er was geen antenne voor het Woord van God. Dat betekent niet dat er geen godsdienst was. Integendeel: de priesterdienst gaat gewoon door, de liturgie wordt in stand gehouden. Maar het gebeurt als een ritueel. De godsdienst is een traditie geworden.
· In deze context richt de schrijver van het boek Samuël onze ogen op een jongen, die als kind door zijn moeder in de tempel werd gebracht: Samuël. Wanneer we hem in dit hoofdstuk ontmoeten is hij nog erg jong. Een kind, wellicht een tiener. In elk geval horen we van hem, dat hij de HEER onder de hoede van Eli diende. We horen van hem dat hij zijn slaapplek in het heiligdom van de HEER heeft, zoals een mus en een zwaluw een schuilplaats vinden bij het altaar van de HEER. Het verhaal zet in, wanneer het einde van de nacht nadert. De godslamp, die ’s nachts altijd brandde, was bijna uitgedoofd. Dat betekent in de letterlijke zin van het woord, dat de nacht bijna ten einde is, het is al bijna morgen, het morgenrood wordt al zichtbaar. Deze godslamp is symbool van Gods tegenwoordigheid.
· Op dat moment, wanneer het volk Gods tegenwoordigheid dreigt te verliezen, maakt Hij zelf een nieuw begin. De HERE God verschijnt aan Samuël. God kiest Samuël uit, roept hem als een dienaar van het Woord. Terwijl Samuël op zijn slaapplek ligt, hoort hij een stem. Hij wordt heel persoonlijk bij name geroepen: ‘Samuël! Samuël!’ In de belevingswereld van Samuël kan het alleen zijn leermeester Eli zijn, die hem roept. Hij kende de HERE nog niet, hij hield er nog geen rekening mee dat de HERE God op deze manier tot mensen kan spreken. Samuël springt dan ook op en gaat naar de oude Eli toe. Hoewel Eli als priester de HEER zou moeten kennen, houdt hij er geen rekening mee dat God op deze wijze en in deze tijd zou spreken. Nog tweemaal vergist Samuël zich. Pas bij de derde keer begrijpt Eli wat deze roeping te betekenen heeft. De HEER is zelf degene die roept! Zo blijkt de roeping van Samuël bepaald niet in één keer duidelijk te zijn. Bij Samuël moet zijn roeping rijpen. Samuël heeft de tijd nodig om de stem van God in zijn leven te verstaan. Gods stem is ook in ons leven aanwezig op een manier, die we niet direct herkennen. Soms hebben we anderen nodig om ons op het spoor te zetten: ‘dat is Gods stem in je leven!’
· Eli geeft aan Samuël de raad om opnieuw te gaan liggen en te wachten op Gods stem. En wanneer God komt, dient hij op de juiste wijze het woord van God te horen: ‘spreek Heer, uw dienaar luistert!’ Dat is de houding van ontvankelijkheid. Het is de houding van iemand, die wil leren wat God zegt en daar ook naar wil handelen in het leven van elke dag. Zo legt Samuël zich opnieuw te ruste; dan horen we de ontroerende woorden, dat de HEER bij hem komt staan. Opnieuw roept God hem. Ongedacht is het, dat Hij spreekt! Wanneer het Woord van God klinkt, is dat nooit vanzelfsprekend! Koopmans zegt ‘Niemand is erop bedacht dat de liturgie in Silo ook metterdaad aan iets beantwoordt. Niemand rekent ermee dat God de Here het schaarse woord wel eens zou kunnen hernemen. Wie hoopt er op of onder de preekstoel nog op dat ier in onze kerk het incident zou kunnen plaatsvinden waarbij horen en zien vergaat en de oren tuiten, namelijk Gods eigenmondig spreken?’
· Intussen klinken er in de stem van God donkere klanken mee voor Eli en zijn huis. God kondigt aan, dat Hij iets nieuws begint. God zet orde op zaken. Hij spreekt recht. In Samuël begint de HERE God een nieuwe tijd! Wanneer God iets nieuws begint is dat hoopvol nieuws voor wie Hem willen dienen en gehoorzamen. Maar het is tegelijkertijd slecht nieuws voor wie vast wil houden aan het oude leventje van onrecht en zonde. Gods oordeel komt over het huis van Eli. Eli vermoedt al dat de boodschap die hij te horen zal krijgen, niet gemakkelijk zal zijn. Wanneer wij werkelijk willen luisteren naar de stem van God, bereid zijn om Gods woord te ontvangen in dit nieuwe winterseizoen, kan het een boodschap van troost en bemoediging zijn. Maar het kan ook een woord zijn, dat kritisch staat op ons leven. Maar steeds is dit woord van God het beste voor ons leven.
· Misschien is God voor ons besef niet zo aanwezig in ons dagelijkse leven. Maar wacht: wees bereid om de stem van God te verstaan! Wees ontvankelijk om de woorden van God op te vangen, zoals een antenne is afgestemd op een bepaalde zender!
Reageren?
Ds. J. W. (Johan) Sparreboom, Zwanenkade 51, 2925 AN, Krimpen aan den IJssel,0180 – 55 33 01, jwsparreboom@hetnet.nl
Welkom in wijkgemeente De Rank, Albert Schweitzerlaan 8 te Krimpen aan den IJssel.
Diensten: iedere zondag om 10. 00 uur en om 18. 30 uur